Maden işletmecisi: su hukukunda durumunuz

Eşik, yetkili kurum, belgeler ve yaptırım

Kimler kapsamda

Ek-2'de yer alan madencilik NACE kodları (05.10 taş kömürü, 05.20 linyit, 07.10 demir cevheri, 07.29 diğer demir dışı metal cevherleri, 08.91 kimyasal ve gübreleme amaçlı mineral, 08.93 tuz çıkarımı, 09.10 petrol ve doğal gaz çıkarımını destekleyici faaliyetler) kapsamındaki faaliyetlerden 50 ve üzeri çalışanı bulunanlar su verimliliği sistemini yönetmelik yayımından itibaren 18 ay içinde kurar (yayımdan sayıldığında 27.06.2026; süre doldu; yayımdan sonra faaliyete geçenlerde süre faaliyet başlangıcından işler); Ek-2 faaliyetleri en fazla beş yıl içinde yeşil belgeye başvurur (iş termin planıyla en fazla yedi yıl). Su tahsisinde kullanım önceliği bakımından madencilik beşinci sıradadır.Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-1, Ek-2 sıra 8-14; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) md.7(3)-(4); Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.7(1)(d); Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) geçici md.1(2)

Yetkili kurum ve başvuru

Madencilik tesisi yüzey suyu talebi: DSİ'ye Ek-4 formuyla. Yeraltı suyu: DSİ (167 sayılı Kanun usulü). Su verimliliği: Tarım ve Orman Bakanlığı bilgi sistemi.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.8, md.9(1), md.9(2)(ç); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.13; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) md.8(1)

İstenen belgeler

• Su Tahsisleri Ek-4 formu (termik enerji, madencilik ve endüstriyel su talebi)
• Onaylanmış veya onay süreci devam eden ÇED raporu/PTD'nin tesisin su miktarını ve deşarj şeklini gösteren bölümü
• Su talep noktasının 1/25.000 harita, kot, ED-50 koordinat ve KMZ bilgileri
• Gerekirse Hidrolojik Etüt Raporu ve Su Hakları Raporu
• Tesisin su ihtiyacını gösteren proje verileri (PTD/Nihai ÇED Raporundan)

Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.9(2)(ç), Ek-4

Aykırılıkta yaptırım

Tahsis şartlarına aykırılık DSİ'nin verdiği sürede giderilmezse su tahsisi DSİ tarafından iptal edilir; tahsissiz/DSİ görüşü alınmamış su kullanımına DSİ müdahaleyi önleme tedbiri alır, doğan zarardan kullanan ve kullandıranlar müteselsilen sorumludur. Kuyu için 167 sayılı Kanun md.18 uygulanır. Çevre ve insan sağlığına zarar verdiği tespit edilen madencilik faaliyetleri gerekli önlemler alınıncaya kadar durdurulur. Maktu idari para cezası tutarları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.13, md.14(2), md.15(1)-(2); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.18; 3213 sayılı Maden Kanunu md.7; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7

Bu sektöre özgü yükümlülükler

• İçme ve kullanma suyu rezervuarının maksimum su seviyesinden itibaren 1.000-2.000 m şeritte, galeri usulü patlatma yapılmaması ve alıcı ortama arıtmasız doğrudan deşarj yapılmaması şartıyla bilimsel ve teknik olarak zararsız bulunan faaliyetlere izin verilir; 2.000 m sonrasında ÇED raporuna göre faaliyet yapılabilir, deşarj limitlerine uyulur.Dayanak: 3213 sayılı Maden Kanunu md.7 (içme-kullanma suyu rezervuarı fıkrası)
• Sulak alanlar maden ruhsatı öncesi ilgili kurum izni aranan alanlar arasında sayılır.Dayanak: 3213 sayılı Maden Kanunu md.7(2)-(3)
• Su kaynakları Maden Kanunu anlamında maden sayılmaz; su kullanımı ayrı tahsis/belge rejimine tabidir.Dayanak: 3213 sayılı Maden Kanunu md.2; Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.9
• NACE faaliyetleri yeşil belge kriterleri: toplam su kullanımının %10'unun geleneksel olmayan kaynaklardan sağlanması, NACE'ye uygun rehber tekniklerin uygulanması; TS ISO 46001 yalnız yenilemede.Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-4 Tablo 2
• Kuyu, galeri ve tünele ölçüm sistemi kurulmadan kullanma belgesi verilemez; maden ve sanayi suyu, Ölçüm Sistemleri Yönetmeliğinin saydığı kullanım maksatları arasındadır.Dayanak: 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.10(2); DSİ Yeraltı Suyu Ölçüm Sistemleri Yönetmeliği md.5(1)(a), md.16(1)

Resmî metinlerden derlendi (mevzuat.gov.tr, Resmî Gazete; erişim 10.10.2026). Tutar yazılmaz: maktu idari para cezaları her yıl yeniden değerlenir (5326 m.17/7); kuyu cezası için güncel tutar ruhsatsız kuyu cezaları rehberindedir.