Sondaj / arıtma firması: su hukukunda durumunuz

Eşik, yetkili kurum, belgeler ve yaptırım

Kimler kapsamda

Belge alınması gerekli yeraltı suyu işlerini (DSİ'nin ilan ettiği derinliği aşan sondaj/kuyu ile her türlü galeri ve tünel) yalnız yeterlik belgeli sondör, kuyucu, galerici ve tünelciler yapabilir. El ile açılan kuyular (satıh alüvyonunda el aletiyle kazılan veya ilk su tabakasında en çok 10 m derinliğe kadar en çok 100 mm çaplı boru çakılarak açılan) ve ilan derinliğinden sığ kuyular belge kapsamı dışındadır. Arıtma firmalarına özgü ayrı bir eşik, dayanak gösterilen metinlerde yer almaz.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.3(a), md.5, md.7(c), md.9(a); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.8

Yetkili kurum ve başvuru

DSİ. Yeterlik belgesi için yetkili DSİ teşkilatına başvurulur; sınavlar DSİ Genel Müdürlüğünce merkezde veya bölge müdürlüklerinde her yıl 1 Ocak-31 Mart arasında açılır, gün ve yer sınavdan 30 gün önce ilan edilir. Müşteri adına kuyu belgesi başvurusu bulunulan yerdeki DSİ teşkilatına, yoksa en yakın mülki amir aracılığıyla yapılır.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.6(a), md.9(a),(b); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.13; DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği bölüm 2.4.1

İstenen belgeler

• Yeterlik belgesi isteme formu (Teknik Yönetmelik Form 2.7.7) ve ekleri
• Türk vatandaşlığını gösteren belge
• En az ilkokul mezuniyetini gösteren belge
• Bu işlerde çalışmaya elverişli sağlık durumunu gösteren belge
• Meslekte tecrübeyi gösteren belgeler (ikinci sınıf için ilgili dalda en az 4 yıl, birinci sınıf için en az 7 yıl)

Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.9(c),(d); DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği bölüm 2.2.4

Aykırılıkta yaptırım

Yeterlik belgesi sahibi kanun, tüzük ve teknik yönetmeliğe uymaz, kayıtları/formları doğru tutmaz veya bilgiyi zamanında vermezse: ilkinde ihtar, ikincisinde belge altı ay geri alınır, üçüncüsünde belge bir daha verilmemek üzere iptal edilir. Belge almadan kuyu açana veya kasten yanlış bilgi verene idari para cezası verilir; DSİ kuyunun açılıp işletilmesinde mahzur görmezse sahibine belge verilir, aksi hâlde kuyu kapatılır ve masrafı açtırandan alınır. Belge hükümlerine ve şartlarına aykırılıkta idari para cezası ve kuyunun kapatılması uygulanır. Maktu idari para cezası tutarları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.9(e), md.11; 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.18(a),(b); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7

Bu sektöre özgü yükümlülükler

• Yeterlik belgesi sınavı şu dallarda yapılır: I. Sınıf Rotari Sondörlüğü, I. Sınıf Darbeli Sondörlüğü, I. Sınıf Galeri-Tünelci-Kuyucu, II. Sınıf Galeri-Tünelci-Kuyucu, II. Sınıf Darbeli Sondörlüğü, Hafif Araç Sondörlüğü. Belge sahipleri yalnız belgelerinde belirtilen dallarda çalışabilir.Dayanak: DSİ Yeraltısuları Teknik Yönetmeliği bölüm 2.3.2.1
• İkinci sınıf belge sahipleri yetkili teknik elemanın nezaret ve mesuliyeti altında çalışır; birinci sınıf belge sahipleri tecrit-teçhiz ve pompa tecrübelerini de yapabilir.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.9(d)
• Tasdikli proje ve hidrojeolojik rapor, yetkili jeolog/hidrojeolog/mühendisin mesuliyet ve nezareti altında uygulanır; uygulama bilgileri yazılı olarak belgeyi veren DSİ teşkilatına bildirilir.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.7(a),(b), md.13(a); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.17
• Yerüstü suyunun veya kötü kaliteli suyun kuyuya karışmasını önleyecek koruma tedbirleri etüt raporu ve projelerde gösterilir ve uygulanır.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.14(a)
• Her kuyu için ayrı belge verilir; belge kuyuya ve adına düzenlenen kişiye aittir, devredilemez.Dayanak: Yeraltı Suları Tüzüğü md.8(c)

Resmî metinlerden derlendi (mevzuat.gov.tr, Resmî Gazete; erişim 10.10.2026). Tutar yazılmaz: maktu idari para cezaları her yıl yeniden değerlenir (5326 m.17/7); kuyu cezası için güncel tutar ruhsatsız kuyu cezaları rehberindedir.