Gıda-içecek üreticisi: su hukukunda durumunuz

Eşik, yetkili kurum, belgeler ve yaptırım

Kimler kapsamda

Ek-2'de gıda imalatı (10.11-10.89 arası sayılı kodlar) ve içecek imalatı (11.01, 11.02, 11.05, 11.07 — alkolsüz içecekler, maden suları ve diğer şişelenmiş suların üretimi) yer alır; bunlardan 50 ve üzeri çalışanı bulunanlar su verimliliği sistemini yönetmelik yayımından itibaren 18 ay içinde kurar (yayımdan sayıldığında 27.06.2026; süre doldu) ve en fazla beş yıl içinde yeşil belgeye başvurur; iş termin planı sunulursa Bakanlığın uygun görüşüyle süre en fazla yedi yıla uzatılabilir. Yayımdan sonra faaliyete geçenlerde süre faaliyet başlangıcından işler. Kaynak suyu/içme suyu işletmek isteyen her gerçek ve tüzel kişi Valilikten tesis ve üretim izni almak zorundadır (eşik yok).Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-1, Ek-2 sıra 15-40; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) md.7(3)-(4); İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik md.17; Su Verimliliği Yönetmeliği (RG 27.12.2024) geçici md.1(2)

Yetkili kurum ve başvuru

Kaynak/içme suyu ve doğal mineralli su tesis ve üretim izni: Valilik (kaynak/içme suyunda başvuru Valiliğe, doğal mineralli suda Müdürlüğe; inceleme Müdürlük ve Kurul tarafından). Ticari amaçlı yüzey/kaynak suyu tahsisi: büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi su ve kanalizasyon idaresi, diğer illerde il özel idaresi aracılığıyla DSİ'ye Ek-5. Satış amaçlı çıkarılan yeraltı suları ve Devlet hüküm ve tasarrufundaki kaynak suları il özel idarelerince kiraya verilir. Doğal mineralli suyun kaynak kiralaması: büyükşehirlerde YİKOB, diğerlerinde il özel idaresi veya talep sahibi; Ek-6.Dayanak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik md.17-18; Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik md.9-10; Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.9(2)(d),(e); 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun md.4

İstenen belgeler

• Dilekçe
• Kurul ön raporundan sonra hazırlatılan projeler (kaynak/kaptaj/koruma bölgesi, isale, depo, imlahane vb.)
• Kaynaktan/çıkış noktasından alınan numunelerin Ek-1 parametrelerine ait tam analiz raporları
• Su ile ilgili Kurul ön raporu
• Ek-4 Tesis İznine Esas Değerlendirme Formu
• Suyun imla şekli ile ilgili açıklama raporu
• Hidrojeolojik inceleme raporu
• Koruma alanını kapsayan tapu; yer başkasına aitse noter onaylı anlaşma, hisseli tapuda noter onaylı muvafakat veya mahkeme kararı
• Üretim proseslerine ilişkin bilgi ve belgeler
• Teknik usulle yeraltından çıkarılan içme sularında İl Özel İdaresinden kiralandığına dair sözleşme
• İsale hattı malzemelerine ilişkin bilgi ve belgeler
• Doğal mineralli suda ayrıca: Bilimsel Değerlendirme Komisyonu Raporu ve Kurum onayı; yetkili kurumdan işletme ruhsatı veya onaylı kira sözleşmesi

Dayanak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik md.21(1)(a)-(l); Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik md.13(1)(b),(k)

Aykırılıkta yaptırım

Piyasa denetimine ilişkin hususlarda 4703 sayılı Kanun, diğer aykırılıklarda 5996 sayılı Kanunda öngörülen idari yaptırımlar Müdürlükçe uygulanır. Valilikçe izin verilmeyen suların pazara arzı ve satışı yasaktır. Tahsis şartlarına aykırılık DSİ'nin verdiği sürede giderilmezse ticari su tahsisi DSİ tarafından iptal edilir. Maktu idari para cezası tutarları her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır (5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7).Dayanak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik md.16, md.50; Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik md.9, md.42; Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.14(2); 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/7

Bu sektöre özgü yükümlülükler

• Tesis izni üç yıl geçerlidir; süre içinde inşa edilemezse en fazla iki yıl uzatılabilir. Tesis izni almadan inşa edilen yapılardan dolayı hak talep edilemez.Dayanak: İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik md.21; Doğal Mineralli Sular Hakkında Yönetmelik md.13
• İçme ve kullanma amaçlı tahsis edilmiş sulardan ayrıca ticari amaçlı tahsis yapılamaz.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.6(1)(c)
• Ticari amaçlı su kiralaması, DSİ görüşüne uygun protokol/sözleşmenin DSİ'ye ulaşmasıyla (özel hükümler varsa firma-DSİ protokolüyle) geçerlilik kazanır.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.12(1)(d)
• Doğal mineralli su kaynağı kiralama talebine önceki arama iznine ilişkin DSİ görüşü ve her kaynak için Bilimsel Değerlendirme Komisyonu Raporu eklenir.Dayanak: Su Tahsisleri Hakkında Yönetmelik md.9(2)(e)(1)-(2)
• NACE faaliyetleri yeşil belge kriterleri: toplam su kullanımının %10'unun geleneksel olmayan kaynaklardan sağlanması, NACE'ye uygun rehber tekniklerin uygulanması; TS ISO 46001 yalnız yenilemede.Dayanak: Su Verimliliği Yönetmeliği ekleri (RG 27.12.2024) Ek-4 Tablo 2

Resmî metinlerden derlendi (mevzuat.gov.tr, Resmî Gazete; erişim 10.10.2026). Tutar yazılmaz: maktu idari para cezaları her yıl yeniden değerlenir (5326 m.17/7); kuyu cezası için güncel tutar ruhsatsız kuyu cezaları rehberindedir.