Rehber
Mecra irtifakı ve komşu su: hangi hak, hangi şart?
Durumunuzu seçin; geçerli hükmü, şartlarını ve dayanağını görün.
Kısa cevap
Durumunuzu seçin; komşu suyu için geçerli hükmü ve şartlarını görün.
Özet
Komşu araziyle su ilişkisinde dört ayrı hak vardır: komşunun fazla suyunu almak (zorunlu su, TMK m.761), su yolunu komşu araziden geçirmek (mecra, TMK m.744), başkasının kaynağı üzerinde kalıcı hak (kaynak hakkı, TMK m.756 ve 837) ve komşu arazideki yeraltı suyundan yararlanma (167 s. Kanun m.6). Hepsi bedel ya da tescil şartına bağlıdır.
Zorunlu su irtifakı TMK m.761
Evim, arazim ya da işletmem için suyum yok; komşunun fazla suyunu almak istiyorum.
Evi, arazisi veya işletmesi için gerekli sudan yoksun olup, bunu aşırı zahmet ve gidere katlanmaksızın başka yoldan sağlayamayan taşınmaz maliki, komşusundan, onun ihtiyacından fazla olan suyu tam bir bedel karşılığında almasını sağlayacak bir irtifak kurulmasını isteyebilir.
Şartlar ve sonuç
- Gerekli sudan yoksunluk
- Suyun aşırı zahmet ve gidere katlanmadan başka yoldan sağlanamaması
- Komşunun ihtiyacından fazla su
- Tam bir bedel
- Kurulurken öncelikle kaynak sahibinin menfaati gözetilir; durum değişirse irtifakın değiştirilmesi ya da kaldırılması istenebilir (aynı madde)
Kaynak: resmî metin (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır), erişim 10.10.2026.
Mecra geçirilmesi (katlanma yükümlülüğü) TMK m.744–746
Suyumu ya da boru hattımı komşu arazinin altından veya üstünden geçirmem gerekiyor.
Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla, su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.
Şartlar ve sonuç
- Başka yerden geçirmenin olanaksız ya da aşırı ölçüde masraflı olması
- Arazi malikinin uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi
- Hak, hak sahibinin istemi ve giderleri ödemesiyle tapu kütüğüne tescil edilir (m.744)
- Yükümlü malik menfaatinin hakkaniyete uygun gözetilmesini, olağanüstü durumda arazi parçasının satın alınmasını isteyebilir (m.745); durum değişirse mecranın nakli istenebilir (m.746)
Kaynak: resmî metin (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır), erişim 10.10.2026.
Kaynak hakkı (irtifak) TMK m.756 ve m.837
Başkasının arazisindeki bir kaynaktan su almak için kalıcı bir hak istiyorum.
Başkasının arazisinde bulunan kaynaklar üzerindeki hak, bir irtifak hakkı olarak tapu kütüğüne tescil ile kurulur. (m.756) — Başkasının arazisinde bulunan kaynak üzerinde irtifak hakkı, bu arazinin malikini suyun alınmasına ve akıtılmasına katlanmakla yükümlü kılar. (m.837)
Şartlar ve sonuç
- Hak tapu kütüğüne tescil ile kurulur (m.756)
- Aksi kararlaştırılmadıkça devredilebilir ve mirasçıya geçer (m.837)
- Bağımsız nitelikte ve en az otuz yıl için kurulmuşsa tapu kütüğüne taşınmaz olarak kaydedilebilir (m.837)
Kaynak: resmî metin (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır), erişim 10.10.2026.
Komşu arazideki yeraltı suyundan yararlanma TMK m.756/3; 167 sayılı Kanun m.6
Arazimde yeterli yeraltı suyu yok; komşu arazideki yeraltı suyundan yararlanmak istiyorum.
Yeraltı suları, kamu yararına ait sulardandır. Arza malik olmak, onun altındaki yeraltı sularına da malik olmak sonucunu doğurmaz. (TMK m.756) — Arazisinde faydalı ihtiyaçları için yeter miktarda su bulunmıyan veya bu suyu elde etmesi fahiş masrafı icabettiren bir kimsenin, komşu arazideki yeraltı suyundan istifade şartları 20 nci maddede sözü geçen yönetmelikte belirtilir. (167 s. Kanun m.6)
Şartlar ve sonuç
- Yeraltı suyu özel mülkiyete konu değildir (TMK m.756)
- Komşu arazideki yeraltı suyundan yararlanma şartları 167 sayılı Kanun m.20'de öngörülen düzenlemededir (m.6)
- Kuyu açmak için DSİ belgesi gerekir: kuyu ruhsatı rehberine bakın
Kaynak: resmî metin (mevzuat.gov.tr) (yeni sekmede açılır), erişim 10.10.2026.
Bedel ve zararın hesabı somut dosyaya göre belirlenir; doğrulanmış bir bedel ya da bilirkişi kriteri listesi resmî kaynakta bulunmadığından burada verilmez. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlığa dair hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz.
Son güncelleme: · Son hukuki kontrol: